Merkeziyetsiz uygulamaların kullanım şekli, standart uygulamalara oldukça benzemektedir fakat standart uygulamalardan farklı olarak dağıtık sunucu yöntemi ile çalışmaktadır. Böylece, uygulamalar tek bir merkezden yönetilmez ve ağda bulunan kullanıcı grupları arasında yönetişim sağlanır.

Merkeziyetsiz Uygulamalar (Dapps) Nedir?

Merkeziyetsiz Uygulamalar (Daaps), merkezi bir sunucu ile merkezi bir kurum tarafından yönetilmeyen ve bunun yerine dağıtık defter, blok zinciri veya P2P sistemleri ile çalışan uygulamalardır.

Daaps, “Decentralized Applications” kelimesinin kısaltmasıdır.

Merkeziyetsiz uygulamalar, çoğunlukla blok zinciri altyapısı ile çalışmaktadır. Blok zinciri altyapısının tercih edilme sebepleri arasında güvenli bir yapıya sahip olması, kullanıcıların uygulamanın yönetimine katılabilmesi, içerisinde merkeziyetsiz finansal ekosistemlerin yaratılabilmesi gibi avantajlar bulunmaktadır.

Yine de blok zinciri teknolojisinin geliştirilmesinden çok daha önce BitTorrent ve Tor Browser gibi merkeziyetsiz uygulamalar geliştirilmiştir.

Merkeziyetsiz Uygulamalar (Dapps) Nasıl Çalışır?

Merkeziyetsiz uygulamalar, akıllı sözleşmeler ile oluşturulur ve blok zincirine kayıt edilir.

Akıllı sözleşme, bir blok zinciri üzerinde çalışan, iki taraf arasındaki sözleşme içeriğinin kod satırlarına yazıldığı, kendi kendini yürüten sanal ve merkeziyetsiz bir bilgisayar protokolüdür. İki taraf arasındaki sözleşme koşullarının dijitalleştirilebilmesine olanak sunar.

Blok zinciri, dijital ortamdaki işlem verilerinin tarihsel sıraya göre kaydedildiği ve kayıt edilen işlemlerin bloklar halinde sıralandığı bir veri tabanıdır. Blok zincirindeki işlem blokları doğrulanır, sonrasında kayıt altına alınır.

Merkeziyetsiz uygulama tasarlandığında, uygulamaların işleyişi ve çalışma prensipleri akıllı sözleşmelere yazılır. Ardından oluşturulan akıllı sözleşmeler blok zincirine kayıt edilir.

Merkeziyetsiz uygulamaların yönetimi, uygulamanın sistemine katılan kişilerce sağlanmaktadır. Merkeziyetsiz ortamda sisteme katılan kişilerin oluşturdukları yönetim toplulukları DAO “decentralized autonomous organization” olarak adlandırılmaktadır.

Merkeziyetsiz Uygulamalar ve Kripto Para İlişkisi

Merkeziyetsiz uygulamaların finansal ekosistemini sağlamak için kripto para birimleri kullanılmaktadır ve birçok merkeziyetsiz uygulamanın kendilerine ait kripto para birimleri bulunmaktadır. Uygulamaya ait kripto paralar ödeme yöntemi, gelir elde etme, yönetime katılma gibi seçenekler sunmaktadır.

Merkeziyetsiz uygulamalara giriş yapılabilmesi için çoğunlukla kişisel kripto para cüzdanları kullanılmaktadır. Kişisel kripto para cüzdanlarının, uygulamalara bağlanması ile kullanıcılar istedikleri faaliyetlerde bulunabilmektedir.

Merkeziyetsiz Uygulamaların Kullanım Alanları Neler?

Merkeziyetsiz uygulamalar, merkeziyetsiz sunuculara sahip olan bütün uygulamalar için kullanılan bir terimdir. Belirtilen sebepten dolayı, merkeziyetsiz uygulamalar hemen her alanda kullanılabilmektedir.

Kripto para ekosisteminde ise en yaygın kullanım alanlarından birisi DeFi sektörüdür.

DeFi Nedir?

Merkeziyetsiz finans anlamına gelen DeFi, “Decentralized Finance” kelimelerinin birleşimi ile hayatımızda yer bulmuş bir terimdir ve merkeziyetsiz finans sistemlerini tanımlamak için kullanılmaktadır.

DeFi; yatırım, sigorta, bankacılık, kredi işlemleri gibi merkeziyetsiz ortamda faaliyet gösterebilecek bütün finansal sistemlerini kapsamaktadır.

Merkezi finans sistemlerindeki işleyiş ülkelerden ülkelere değişiklik gösterir. Hatta bazı ülkelerde finansal hizmet sektörü dahi bulunmamaktadır.

DeFi’ların ortaya çıkış amacı finans sektöründeki yasal sınırları kaldırmak ve dünyadaki her kullanıcıya eşit koşullarda finans hizmeti sağlamaktır.

DeFi projeleri açık kaynak kodları ile tasarlanmıştır. Böylece merkezi yapılara bağlı olmadan faaliyet gösterir.

DeFi projelerini kullanmak isteyen kullanıcılar, kendilerine ait kripto para cüzdanlarını DeFi platformlarına bağlamalıdır. Sonrasında kullanıcılar DeFi platformlarında faaliyetlerini diledikleri gibi sürdürebilirler.

Web 3.0 Kavramı ve Merkeziyetsiz Uygulamalar

Web 1.0, internetin ilk ortaya çıktığı zamanda kullanılan bir web tasarım modelidir. Kullanıcıların birbiri arasındaki etkileşimin oldukça sınırlı olduğu ve sadece tek tarafın içerik hazırladığı internet sitelerini temsil etmektedir.  Web 1.0’da kullanıcılar sadece içerikleri okuyucu olarak erişilebilmektedir.

2000’li yıllarda web sitelerinin daha işlevsel hale getirilmesi ile Web 2.0 kavramı ortaya çıkmıştır. Kullanıcıların sitedeki içeriklere yorum yapabildiği ya da kendi içeriklerini oluşturabildiği internet modelidir. Sosyal medya ve blog sayfaları Web 2.0 modeline örneklerdir.

Günümüzde ortaya atılan Web 3.0 ise akıllı internet modelini temsil etmektedir. Yapay zeka modellerinin, semantik ağların veri madenciliğinin, internet üzerinde kişisel mülkiyetlerin entegre olacağı gibi konuları kapsayan bir konsepttir. Web 3.0 günümüze henüz entegre olmamıştır.

Gelecekte hayatımıza entegre olması beklenen Web3.0 teknolojilerinde, DeFi sistemlerin rol oynaması beklenmektedir.

Bazı uzmanlar Web 3.0 konsepti ile geliştirilen teknolojilerin ve yeni internet modellerinin blok zinciri altyapısıyla oluşturulacağını düşünmektedir. Blok zinciri teknolojileri, kullanıcılara özgür ve bireysel internet deneyimi yaşatmaktadır.

Merkeziyetsiz uygulamalar da blok zinciri teknolojisinin yeni bir ürünü olarak tanımlanabilir. İlerleyen dönemde ortaya çıkan yeni nesil merkeziyetsiz uygulamalar, Web 3.0 modeline geçişi hızlandırabilir. Yine de konu hakkında kesin bir yargıya varılamaz.

Merkeziyetsiz Uygulamalar (Dapps) Nedir? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Bu farklılıklardan biri de Bitcoin (BTC) alım satım işlemlerinin yapılabileceği saat ve gün aralıkları olarak öne çıkmaktadır. Peki Bitcoin piyasasında bir açılış ve kapanış saati var mı? Bu içeriğimizde “BTC açılış – kapanış saati ne zaman?” sorusunu yakından ele alıyoruz.

BTC Açılış – Kapanış Saati Ne Zaman?

New York Menkul Kıymetler Borsası, Londra Borsası, Tokyo Menkul Kıymetler Borsası ve Borsa İstanbul gibi geleneksel regüle edilmiş finansal piyasaların açılış ve kapanış saatleri bulunmaktadır.

• Tokyo Menkul Kıymetler Borsası İşlem Saatleri: 02:00 – 08:00 (TSİ)
• Londra Borsası İşlem Saatleri: 10:00 – 18:30 (TSİ)
• New York Menkul Kıymetler Borsası İşlem Saatleri: 16:30 – 23:00 (TSİ)
• Borsa İstanbul İşlem Saatleri: 10:00 – 18:00 (TSİ)

Bitcoin ise merkeziyetsiz bir kripto para birimidir ve herhangi bir kurum ya da kuruluş tarafından kontrol edilmez ve düzenlenmez.

Bu durum ise onu sürekli olarak satın alınabilen veya satılabilen bir değer hâline getirir.

Başka bir deyişle kullanıcılar diledikleri zaman, diledikleri borsada ve diledikleri miktarda Bitcoin alabilir ve satabilirler çünkü kripto para borsaları için belirlenmiş bir işlem saati aralığı yoktur.

Dolayısı ile kripto para borsaları, geleneksel borsalardan farklı olarak 7 gün 24 saat boyunca işleme açıktır ve tüm kripto para fiyatları anlık olarak değişmektedir.

Bitcoin (BTC) Kapanış Fiyatı Saatleri

Yatırımcılar tarafından teknik analiz unsuru olarak kullanılan kapanış fiyatı, belirli bir varlığın belirli bir zaman aralığında işlem gören son fiyatını temsil eder.

Örneğin bir yatırımcı Bitcoin’in farklı tarihler arasındaki kapanış fiyatlarını inceleyerek genel performans değerlendirmesinde bulunabilir.

Borsa İstanbul benzeri geleneksel borsalarda kapanış fiyatı, işlem saatinin bitimindeki son işlem fiyatını temsil eder.

Örneğin Borsa İstanbul saat 18:00 itibarıyla işleme kapandığı için Borsa İstanbul içerisinde listelenen bir hissenin kapanış fiyatı saat 18:00 itibarıyla gerçekleşen son işlem fiyatına bağlı olarak belirlenir.

Tabii ki kripto para piyasasının sürekli olarak işleme açık olduğu unutulmamalıdır.

Dolayısı ile Bitcoin’in günlük kapanış fiyatından bahsederken esasında saat 00:00 itibarıyla gerçekleşen son işlem fiyatından bahsetmiş oluruz.

Bununla birlikte farklı kripto para borsalarında farklı kapanış saatlerinin uygulanabileceği de göz önüne alınmalıdır.

Örneğin Türkiye’deki bir borsa yerel saatle 00:00 [GMT +03:00]’ı kapanış saati olarak kabul ederken, başka bir borsa 21:00 [GMT 00:00}’ı kapanış saati olarak kabul edebilir. Genellikle Bitcoin’in günlük kapanış fiyatı Amerika Birleşik Devletleri’nin saat dilimine göre baz alınır.

Bitcoin’in Avantajları Neler?

Bitcoin, kriptografi yöntemi ile güvence altına alınan, blok zinciri tabanlı, dijital ve merkeziyetsiz bir değiş tokuş aracıdır.

Satoshi Nakamoto tarafından yayımlanan teknik inceleme dokümanında Bitcoin, Eşler Arası Elektronik Nakit Sistemi olarak tanımlanmıştır.

Peer-to-Peer (Eşler Arası) terimi iki tarafın herhangi bir üçüncü tarafa ihtiyaç duymaksızın, doğrudan birbirleri ile etkileşime geçebilmeleri anlamına gelir.

Bu durumu daha basit bir düzeye indirgemek için yurt dışında yaşayan bir arkadaşınıza para transferi yapmak istediğinizi varsayalım.

Bu transferi bir banka aracılığı ile gerçekleştirmek istediğinizde çeşitli kurallar, limitler ve ek masraflar ile karşılaşmanız oldukça olası olacaktır.

Örneğin bankanız bir gün içerisinde ne kadar para transferi yapabileceğinize yönelik çeşitli limitler uygulayabilir.

Ayrıca uluslararası transferlerde gönderdiğiniz paranın arkadaşınıza ulaşması birkaç gün kadar sürebilir. Tabii ki hem gönderici banka hem de alıcı banka tarafından uygulanan komisyonları da denkleme dâhil etmek gerekmektedir.

Bitcoin, blok zinciri tabanlı merkeziyetsiz yapısı sayesinde herkesin dilediği zaman, dilediği yerde ve dilediği miktarda varlık transferi yapabilmesini mümkün kılar.

Bitcoin herhangi bir finansal kuruma bağlı kalmadığı ve blok zinciri teknolojisi ile çalıştığı için resmi tatillerden, finansal kurumların sınırlandırmalarından ve limitlerinden de etkilenmez.

Böylece hem alıcılar hem de göndericiler dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, paraları üzerinde tam kontrol sağlamış olurlar.

Bitcoin tıpkı diğer tüm kripto para birimlerinde olduğu gibi kripto para borsası aracılığı ile satın alınabilir veya satılabilir.

Sonuç

Bu içeriğimizde BTC Açılış – Kapanış Saati Ne Zaman? sorusunun yanıtını ayrıntılı bir şekilde ele aldık. Geleneksel regüle edilmiş piyasaların aksine Bitcoin alım satım işlemleri için herhangi bir zaman kısıtlaması bulunmamaktadır ve kullanıcılar diledikleri zaman, diledikleri borsada ve diledikleri miktarda Bitcoin alabilir ve satabilirler.

Enucuzu.com’un En Ucuz Kripto Para Fiyatları sayfası üzerinden farklı kripto para borsalarının belirli bir paritedeki güncel fiyat farklılıklarını karşılaştırabilir ve işlemlerinizi en ucuz borsa üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

BTC Kapanış Saati Ne Zaman? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomi Bilimleri Ödülü Komite Başkanı Jakob Svensson, konu hakkında yaptığı basın açıklamasında “Ülkeler arasındaki gelir farklılıklarını azaltmak çağımızın en büyük zorluklarından biri. (Onlar) bugün pek çok düşük gelirli ülkeyi karakterize eden zayıf kurumsal ortamların tarihsel kökenlerini tespit ettiler.” ifadelerini kullandı.

Peki 1967 yılında İstanbul’da doğan ve Galatasaray Lisesi’nden mezun olan Daron Acemoğlu kimdir, hangi çalışma ile Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazandı ve bu çalışma neden önemli?

Daron Acemoğlu Kimdir?

Daron Acemoğlu, 1967 yılında avukat bir babanın ve öğretmen bir annenin oğlu olarak İstanbul’da doğdu.

İlköğrenimini annesinin okul müdürü olduğu Aramyan Uncuyan Ermeni İlkokulu’nda tamamladı ve ardından Galatasaray Lisesi’nden (1986) mezun oldu.

Hayatının ilk dönemlerinden itibaren ekonomi ve siyaset alanlarına ilgi duyan Daron Acemoğlu, İngiltere’deki York Üniversitesi’nde Matematiksel Ekonomi ve Ekonometri bölümünde lisans derecesini (1989) tamamladı ve ardından Londra Ekonomi Okulu’nda yüksek lisans (1990) ve doktora (1992) derecelerini elde etti.

1992 – 1993 yılları arasında Londra Ekonomi Okulu’nda ders veren Acemoğlu, 1993 yılından itibaren akademik kariyerine Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde devam etme kararı aldı.

2019 yılında MIT’de Enstitü Profesörü olarak atanan Daron Acemoğlu, halen MIT’de Ekonomi Profesörü olarak ders vermeye devam etmektedir.

Daron Acemoğlu, IDEAS/RePEc veri tabanına göre dünyada en çok alıntı yapılan ilk 10 ekonomist arasında yer almakta ve Greg Mankiw’in ve Paul Krugman’ın ardından üniversite müfredatlarındaki ekonomi dersleri için en sık atıf alan üçüncü isim olarak öne çıkmaktadır.

Daron Acemoğlu çok sayıda kitap yazmıştır. Bu çalışması ile de doğrudan bağlantılı olan “Ulusların Düşüşü: Güç, Zenginlik ve Yoksulluğun Kökenleri” en popüler ve en başarılı kitaplarından biri olarak kabul edilmektedir.

Daron Acemoğlu Hangi Çalışma ile Nobel Ödülü Kazandı?

Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James Robinson, toplumsal kurumların bir ülkenin refahı için ne kadar önemli olduklarını gösterdikleri çalışma ile Nobel Ekonomi Ödülü’ne hak kazandılar.

Nobel Ödülleri’nin resmi internet sitesinde Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James Robinson’un çalışmaları kısaca şu şekilde özetlendi:

“Hukukun üstünlüğünün zayıf olduğu ve halkı sömüren kurumlara sahip olan toplamlarda büyüme ya da daha iyiye doğru değişim gerçekleşmez.

Avrupalılar dünyanın büyük bir bölümünü sömürgeleştirdiklerinde bu toplumlardaki kurumlar da değişti. Bu bazen dramatik olsa da her yerde aynı şekilde gerçekleşmedi. Bazı yerlerde amaç yerli nüfusu sömürmek ve (elde edilen) kaynakları sömürgecilerin yararına kullanmaktı. Bazı yerlerde ise sömürgeciler Avrupalı göçmenlerin uzun vadeli faydası için kapsayıcı siyasi ve ekonomik sistemler kurdular.

Ödül sahipleri, ülkelerin refah düzeylerindeki farklılıkların bir açıklamasının da sömürgeleştirme sırasında ortaya konan toplumsal kurumlar olduğunu göstermiştir. Kapsayıcı kurumlar genellikle sömürgeleştirildikleri sırada fakir olan ülkelerde uygulanmış ve zaman içinde genel olarak müreffeh bir nüfusla sonuçlanmıştır. Bu, bir zamanlar zengin olan eski sömürgelerin şimdi fakir olmasının önemli bir nedenidir ve bunun tersi de geçerlidir.

Bazı ülkeler, çıkarcı kurumlar ve düşük ekonomik büyüme ile kapana kısılmış durumdadır. Kapsayıcı kurumların hayata geçirilmesi herkes için uzun vadeli faydalar sağlayacaktır ancak çıkarcı kurumlar iktidardaki insanlar için kısa vadeli kazançlar sağlar. Siyasi sistem onların kontrolde kalacaklarını garanti ettiği sürece kimse onların gelecekteki ekonomik reform vaatlerine güvenmeyecektir. Ödül sahiplerine göre bu yüzden hiçbir iyileşme gerçekleşmez.

Ancak olumlu değişim vaatlerinin inandırıcı olmaması, demokratikleşmenin bazen neden gerçekleştiğini de açıklayabilir. Bir devrim tehdidi olduğunda iktidardakiler bir ikilemle karşı karşıya kalırlar. İktidarda kalmayı tercih eder ve ekonomik reformlar vaat ederek kitleleri yatıştırmaya çalışırlar ancak halkın durum düzelir düzelmez eski sisteme dönmeyeceklerine inanması pek olası değildir. Sonunda tek seçenek iktidarı devirmek ve demokrasiyi tesis etmek olabilir.”

Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James Robinson tarafından yapılan araştırmanın daha kapsamlı bir analizine Nobel Vakfı tarafından yayımlanan “Neden bazı ülkelerin zengin, bazılarının ise fakir olduğuna dair bir açıklama getirdiler” isimli doküman üzerinden erişebilirsiniz.

Daron Acemoğlu konu hakkında yaptığı açıklamada “Böyle bir şeyi asla beklemezsiniz… Çok mutluyum. Bu gerçekten şok edici ve harika bir haber… Genel olarak baktığımızda yaptığımız çalışmaların demokrasiyi desteklediğini düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.

Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James Robinson yaklaşık $1.060.000 (~ 36.300.000₺) değerindeki 11.000.000 İsveç kronu tutarındaki ödülü bölüşecekler.

Yıllara Göre Nobel Ödülü Kazananları

Daron Acemoğlu Kimdir? Hangi Çalışma ile Nobel Ödülü Kazandı? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Kişi başına düşen nominal GSYİH değeri yüksek olan ülkeler genellikle sanayileşmiş ve gelişmiş ülkeler olup çoğu zaman daha küçük nüfusa sahiptir.

Ancak Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi yüksek nüfusa sahip olup da yüksek kişi başına düşen nominal GSYİH değerine sahip olan bazı istisnai ülkeler de bulunmaktadır.

Kişi başına düşen nominal GSYİH’nın gelir dağılımının nasıl gerçekleştiği ve gelir eşitsizliğinin olup olmadığı gibi noktaları kapsamadığı unutulmamalıdır.

Enucuzu.com, başta uçak bileti, otobüs bileti ve otel rezervasyonu olmak üzere tüm seyahat ihtiyaçlarınızı tek bir platform üzerinden karşılamanıza ve onlarca farklı seçenek arasından en uygun opsiyonu bularak ucuza, taksitli ve indirimli seyahat etmenize yardımcı olur.

Kişi Başına Düşen Milli Gelire Göre Ülkeler Sıralaması

* Bu sıralamanın hazırlanmasında IMF, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler tarafından sağlanan çoğu 2024 tarihli olmakla birlikte özellikle az gelişmiş ülkeler için 2011 ila 2024 tarihli en son karma veriler kullanılmıştır. Gelir, Amerikan doları ($USD) cinsinden, yıllık ve nominaldir.

2024 yılı itibarıyla en yüksek kişi başına düşen milli gelire sahip ülkeler sırası ile Monako ($240.862), Lihtenştayn ($187.267), Lüksemburg ($131.384), Bermuda ($123.091), İrlanda ($106.059), İsviçre ($105.669), Cayman Adaları ($105.669), Norveç ($94.660), Man Adası ($94.124) ve Singapur ($88.447) olmuştur.

2024 yılında kişi başına düşen nominal GSYİH dünya ortalaması $13.840 olmuştur.

Amerika Birleşik Devletleri $85.373 ile 11. sırada, Almanya $54.291 ile 27. sırada, İtalya $39.580 ile 40. sırada, Güney Kore $34.165 ile 49. sırada, Japonya $33.138 ile 52. sırada, Suudi Arabistan $33.040 ile 53. sırada, Yunanistan $23.966 ile 64. sırada, Rusya $14.391 ile 92. sırada, Çin $13.136 ile 96. sırada, Arjantin $12.812 ile 98. sırada, Türkiye $12.765 ile 99. sırada, Sırbistan $12.384 ile 102. sırada, Gürcistan $8.825 ile 113. sırada ve İran $5.310 ile 142. sıradadır.

2024 yılı itibarıyla en düşük kişi başına düşen milli gelire sahip ülkeler sırası ile Burundi ($230), Suriye ($421), Afganistan ($422), Güney Sudan ($422), Malawi ($481), Yemen ($486), Sierra Leone ($527), Orta Afrika Cumhuriyeti ($538), Madagaskar ($538) ve Sudan ($547) olmuştur.

Bermuda, Cayman Adaları, Man Adası, Britanya Virjin Adaları ve hatta İrlanda gibi vergi cennetleri, vergi planlama faaliyetleri ve vergi odaklı kurumsal muhasebe kayıtları sonucunda çarpıtılmış değerlere sahip olup bunun sonucunda listede olmaları gerekenden daha üst sıralarda yer almıştır.

Öyle ki 2017 yılında İrlanda Merkez Bankası, olası sapmaları düzeltmek adına Düzenlenmiş Gayri Safi Milli Gelir (Modified GNI) olarak adlandırılan yeni bir metrik oluşturmuş ve OECD sonraki kayıtlarında mGNI değerlerini baz almıştır. Örneğin 2015 için İrlanda GSYİH’sı, 2015 İrlanda mGNI’sinin %143’ü kadardır. Ancak Eurostat da dahil olmak üzere çeşitli kurumlar ve kişiler İrlanda’nın düzeltmiş metriklerinin bile hala olması gerekenden daha yüksek sonuçlar verdiğini öne sürmektedir.

Satın Alma Gücü Paritesi Bakımından Kişi Başına Düşen Milli Gelire Göre Ülkeler

* Bu sıralamanın hazırlanmasında IMF, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler tarafından sağlanan çoğu 2024 tarihli olmakla birlikte özellikle az gelişmiş ülkeler için 2011 ila 2024 tarihli en son karma veriler kullanılmıştır. Gelir, Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) bakımından, Amerikan doları ($USD) cinsinden, yıllık ve nominaldir.

2024 yılı itibarıyla satın alma gücü paritesi bakımından en düşük kişi başına düşen milli gelire sahip ülkeler sırası ile Burundi ($230), Suriye ($421), Afganistan ($422), Güney Sudan ($422), Malawi ($481), Yemen ($486), Sierra Leone ($527), Orta Afrika Cumhuriyeti ($538), Madagaskar ($538) ve Sudan ($547) olmuştur.

Kişi başına düşen nominal GSYİH, belirli bir ülkenin belirli bir dönemdeki GSYİH değerinin aynı dönemde o ülkede yaşamakta olan nüfusa bölünmesi ile hesaplanırken her ülkedeki yaşam maliyetleri aynı değildir ve Satın Alma Gücü Paritesi, her ülkedeki yaşam maliyetini de hesaba dahil eder.

2024 yılı itibarıyla satın alma gücü paritesi bakımından en yüksek kişi başına düşen milli gelire sahip ülkeler sırası ile Lüksemburg ($143.743), Lihtenştayn ($139.100), İrlanda ($133.822), Singapur ($133.737), Makao ($125.510), Monako ($115.700), Katar ($112.283), Birleşik Arap Emirlikleri ($96.846), Bermuda  ($94.000) ve İsviçre ($91.932) olmuştur.

2024 yılında satın alma gücü paritesi bakımından kişi başına düşen nominal GSYİH dünya ortalaması $23.244 olmuştur.

Amerika Birleşik Devletleri $85.373 ile 12. sırada, Suudi Arabistan $70.333 ile 24. sırada, Almanya $67.245 ile 30. sırada, Güney Kore $59.330 ile 37. sırada, İtalya $56.905 ile 41. sırada, Japonya $54.184 ile 45. sırada, Türkiye $43.921 ile 63. sırada, Yunanistan $41.188 ile 69. sırada, Rusya $38.292 ile 74. sırada, Sırbistan $27.985 ile 89. sırada, Arjantin $26.390 ile 94. sırada, Gürcistan $25.248 ile 97. sırada, Çin $25.015 ile 98. sırada ve İran $21.219 ile 106. sıradadır.

Türkiye önceki sıralamada $12.765 ile 99. sırada konumlanırken satın alma gücü paritesi bakımından $43.921 ile bu sıralamada 63. sırada konumlanmaktadır.

Sonuç

Bu içeriğimizde kişi başına düşen milli gelire göre ülkeler sıralaması ile karşınızdaydık.

Kişi başına düşen nominal GSYİH, belirli bir ülkenin belirli bir dönemdeki GSYİH değerinin aynı dönemde o ülkede yaşamakta olan nüfusa bölünmesi ile hesaplanır ve bir ülkenin ekonomik refahını analiz etmek için kullanılır.

Türkiye, IMF verilerine göre 2024 yılında $1.113.561.000.000 GSYİH ile dünyanın en büyük 18. ekonomisi olsa da $12.765 kişi başına düşen nominal GSYİH ile 99. sırada ve $43.291 satın alma gücü paritesi bakımından kişi başına düşen nominal GSYİH ile 63. sırada konumlanmaktadır.

Kişi Başına Düşen Milli Gelire Göre Ülkeler Sıralaması – 2024 yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Günümüzde Bitcoin ve ardında yatan teknoloji hakkında neredeyse her detaya hakimiz ancak yıllardır kapalı kapılar ardında yatan önemli bir soru hâlâ belirsizliğini korumaya devam ediyor: Satoshi Nakamoto kimdir?

Warner Bros. Discovery bünyesinde faaliyet gösteren HBO’nun bir sonraki belgeselinde Bitcoin’in geliştiricisi olan Satoshi Nakamoto’nun kimliğinin açığa çıkarılabileceği öne sürüldü.

03 Ekim 2024 tarihinde HBO tarafından yayımlanan resmi fragmanda Nakamoto’nun kimliğinin bulunduğuna yönelik net bir ifade kullanılmamış olsa da Politico’nun haberine göre belgeselde Nakamoto’nun kimliği açığa çıkarılıyor.

HBO şu anda konu hakkında ek bir açıklama yapmadı. Belgeselin (TSİ) 09 Ekim 2024 Çarşamba günü yayınlanması bekleniyor.

Satoshi Nakamoto Kimdir?

Satoshi Nakamoto, Bitcoin teknolojisini geliştiren kişi ya da kişiler tarafından kullanılan takma isimdir.

Yıllar boyunca Satoshi Nakamoto’nun gerçekte kim olduğuna yönelik pek çok iddia ortaya atıldı ve hatta bazı kişiler kendisini Nakamoto olarak ilan etti.

Öte taraftan bu iddiaların hiçbiri, kesin kanıtlar sunmayı başaramadı.

Satoshi Nakamoto tarafından kullanılan P2P Foundation profilinde Nakamoto, kendisini 1975 doğumlu Japon uyruklu erkek bir birey olarak tanımlıyor.

Ancak bu bilgilerin doğruluğuna yönelik çeşitli karşı tezler bulunuyor:

Öncelikle Nakamoto tarafından yazılan teknik makale ve diğer tüm içerikler çok iyi derecede İngilizce kullanılarak oluşturulmuş durumda.

Ayrıca çevrim içi olduğu saatlerin dağılımı göz önüne alındığında, Japonya’da yaşayan birisi için alışılmışın dışında bir uyku düzenine sahip olduğu görülüyor.

Bitcoin Forum üyesi olan Stefan Thomas, Nakamoto tarafından yayımlanan yüzlerce gönderinin zaman dilimlerini analiz etti. Bu analiz doğrultusunda Nakamoto, Japonya’nın yerel saati ile 14:00 ila 20:00 saatleri arasında hiçbir şey yayınlamıyordu.

Dolayısı ile Satoshi Nakamoto tarafından kullanılan bilgilerin kurgu olması hiç de şaşırtıcı olmayacaktır.

Satoshi Nakamoto Hakkında Bilinenler

Satoshi Nakamoto ilk olarak “Bitcoin: Eşler Arası Elektronik Nakit Sistemi” başlıklı bir teknik makale ile ortaya çıktı.

Bu teknik makalede Bitcoin, çevrim içi ödemelerin herhangi bir finansal kuruma bağlı kalmadan bir taraftan diğerine gönderilmesine izin veren, tamamen eşler arası elektronik nakit sistemi olarak tanımlandı.

Satoshi daha sonrasında Bitcoin Talk (Bitcoin Forum) platformunu kurdu ve Satoshi kullanıcı adı ile ilk mesajını yayınladı. Ayrıca bitcoin.org alan adını alarak bir internet sitesi kurdu ve Bitcoin teknolojisi üzerinde çalışmaya devam etti.

Takvimler 03 Ocak 2009 tarihini gösterdiğinde ilk Bitcoin bloğu çıkarıldı.

2010 yılı boyunca Nakamoto, Bitcoin protokolünü değiştirmek için başka geliştiricilerle iş birlikleri yaptı. Bu süreçte Bitcoin topluluğuna sıkı bir şekilde dahil oldu ve topluluktaki üyelerle sık sık yazıştı.

Satoshi, 23 Nisan 2011 tarihinde topluluktaki son mesajını paylaştı.

Satoshi Nakamoto’nun Serveti Ne Kadar?

2013 yılında yayımlanan ayrıntılı bir analize göre Satoshi Nakamoto yaklaşık olarak 1.148.000 Bitcoin’e sahip.

Bitcoin, 10 Kasım 2021 tarihinde tüm zamanların en yüksek değeri olan $68.789 seviyesine ulaşmayı başarmıştı ve 1.148.000 BTC üzerinden bir hesaplama yaptığımızda, Nakamoto bir zamanlar $78.969.772.000 değerinde bir servete sahipti diyebiliriz. Bu da onu, dünyanın en zengin ilk yirmi insanı arasında konumlandırmak için yeterli bir servet.

1.148.000 Bitcoin’in tam olarak şu anda ne kadar ettiğini öğrenmek isterseniz Enucuzu.com üzerinden En Ucuz Kripto Para sayfasını ziyaret ederek güncel BTC / USDT değerine ulaşabilir ve sonuca ulaşabilirsiniz.

Satoshi Nakamoto ile ilgili ilginç ayrıntılardan birisi de, bugüne dek 1 BTC bile harcamamış olmasıdır.

Hal Finney, Satoshi Nakamoto mu?

Hal Finney, Satoshi Nakamoto olduğu iddia edilen isimlerden birisi. Bu iddiaların ardında ise bazı önemli tezler yer alıyor.

Satoshi Nakamoto bugüne dek sahip olduğu servetin tek bir kuruşuna dahi dokunmadı ve bu durum, Nakamoto’nun başına bir şey geldiğini düşünen insanlar için Hal Finney düşüncesini güçlendirici bir olaydı.

Hal Finney, 2009 yılında yeni başlayan bir ALS teşhisi aldı ve 2014 yılında vefat edene dek bu hastalıkla savaştı. Peki ama Hal Finney kimdir?

Finney, 1979 yılında Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü Bilgisayar Bilimi bölümünden mezun oldu.

Lisans eğitimi sırasında “Most Brains” ödülüne layık görüldü ve henüz lisans birinci sınıfta iken, yüksek lisans öğrencileri için tasarlanan bir teori dersini almaya başladı.

Bu, Satoshi Nakamoto olmanın ilk kriterine uygun şekilde zeki bir insan olduğu anlamına geliyordu.

Finney, 90’lı yılların başında Cypherpunks akımına dahil oldu. Hareket, kendisini mahremiyetin savunucusu olarak ilan ediyordu.

Finney, kripto-anarşist vizyona ulaşan bu yolda bilgi birikimini hareketin hizmetine sundu.

Phil Zimmermann, Cypherpunks akımına dahil olan kişilere PGP fikri ile ilgili e-posta gönderdiğinde, Finney ona yanıt veren isimlerden birisi oldu.

Zimmermann tarafından kurulan Pretty Good Privacy (PGP) projesinin ilk çalışanı olan Hal Finney, PGP protokolünün yeni versiyonuna önemli katkılarda bulundu.

Bu projenin çeşitli yasal sorunlara yol açabileceğinin farkında olan Finney, bu süreçte kimliğini gizli tutabilmek için elinden geleni yaptı.

Finney, 2011 yılında emekli olana dek bu projeye bağlı şekilde çalıştı. Unutmayın ki Satoshi Nakamoto da Bitcoin Forum platformuna 2011 yılında veda etmişti.

Öte taraftan bu iddiaları körükleyen asıl büyük olay, bir gazetecinin önemli bir keşfi ile gündeme gelmişti.

Hal Finney, yaklaşık 36.000 kişilik nüfusa sahip olan Temple City isimli küçük bir ilçede yaşıyordu ve evinden yalnızca birkaç blok uzakta Dorian Prentice Satoshi Nakamoto isimli bir kişinin yaşadığı fark edildi.

Temple City’nin yaklaşık 36.000 kişilik nüfusa sahip küçük bir ilçe olduğu göz önüne alındığında, ihtimaller dengesi önemli ölçüde kafa karıştırıcı hale gelmişti.

Hal Finney, Bitcoin için önemli bir isimdir.

Öyle ki Bitcoin teknolojisinin kodları tamamlandığında ve teste hazır hale geldiğinde, bunu alan ilk kişi Hal Finney oldu.

10 Ocak 2009 tarihinde kodu indirdi ve Bitcoin ağına bağlandı. Satoshi’nin ağına bağlanan ilk bilgisayar, onun bilgisayarıydı.

2 gün sonra Finney, Satoshi’den 10 BTC aldı. Bu, iki bilgisayar arasındaki ilk Bitcoin işlemi olma unvanını elde etti.

Finney’i Satoshi olarak kabul eden kişiler, Finney’in bu mesajları kendi kendine gönderdiğini öne sürüyor.

Böylece basit bir kurgu yaratarak olası risklerde kimliğini gizlemeyi ve sorunları ortadan kaldırmayı başarmış olacak.

Ayrıca Finney, kendisine gönderilen 10 BTC tutarındaki transferi iade etmemişti.

Bu iddianın savunucularına göre Finney ve Satoshi aynı kişiler olduğu için, bu bakiyenin kimde kaldığının önemi yoktu.

Ayrıca Finney, ilk yeniden kullanılabilir Proof-of-Work (PoW) mekanizmasının da geliştiricisi idi. Bitcoin, bu protokole dayanmaktadır.

Finney ile ilgili öne çıkan ayrıntılardan birisi de dijital para fikrine yıllar öncesinde kapılmış olmasıydı. Hatta 1993 yılında CRASH isimli kendi para birimini bile yaratmıştı.

Tüm bu iddialara ek olarak, Hal Finney, Satoshi Nakamoto olduğuna yönelik iddiaları her seferinde reddetti.

Finney, 2014 yılında bir kuruluş tarafından donduruldu. Finney ile ilgili iddialar hala netlik kazanmış değil.

Dorian Prentice Satoshi Nakamoto, Satoshi Nakamoto mu?

Dorian Prentice Satoshi Nakamoto, 2014 yılından bu yana Satoshi Nakamoto olduğu iddia edilen kişilerden birisi.

Newsweek tarafından yapılan çoklu görüşmelerde Dorian ile Satoshi Nakamoto olarak isimlendirilen profil arasında pek çok benzerlik olduğuna dikkat çekildi:

Örneğin Dorian Japon – Amerikan kökenli bir uyruğa sahipti ve Kaliforniya Politeknik Eyalet Üniversitesi Fizik bölümünden mezun olduktan sonra gizli savunma projelerinde çalışmıştı.

Esasında doğum adı Satoshi Nakamoto idi ancak 23 yaşında adını Dorian Prentice Satoshi Nakamoto olarak değiştirmişti.

Hatta o zamandan itibaren doğum adını kullanmayı bırakmış ve Dorian S. Nakamoto adını kullanmayı tercih etmişti.

Araştırmayı yürüten gazeteci, Dorian’ın Bitcoin ile “artık ilgilenmediğini” ve “diğer insanlara verdiğini” söylediğini iddia etti.

Dorian daha sonrasında bu alıntıyı reddetti ve soruyu yanlış anladığını öne sürdü: “Bununla hiçbir ilgim yok.”

Dorian tüm bu süreç boyunca çeşitli araştırmalara ve soruşturmalara konuk oldu. Öyle ki olay, iç güvenlik servislerine kadar ilerledi.

Yine de bu süreç, Dorian için yalnızca zarardan ibaret değildi.

Teknoloji girişimcisi ve kripto meraklısı Andreas Antonopoulos, Nakamoto’nun süreç boyu yaşadığı zorluklara özür olarak bir bağış kampanyası başlattı ve Dorian’a o sıradaki değeri yaklaşık $20.000 olan 47,5 BTC bağışladı.

Nick Szabo, Satoshi Nakamoto mu?

Nick Szabo bir bilgisayar mühendisi ve eski bir hukuk profesörüdür.

1996 yılında yayımladığı bir makalede akıllı sözleşmeler kavramına öncülük etti ve 1998 yılında BitGold olarak isimlendirilen merkeziyetsiz para birimi üzerinde çalışmaya başladı.

2014 yılında Aston Üniversitesi Adli Dilbilim Merkezi bünyesinde yapılan çalışmada Bitcoin’in teknik makalesi incelendi.

Aston Üniversitesi, dilsel benzerliklere dayanarak Nick Szabo’nun Satoshi Nakamoto olduğu kanısına vardıklarını duyurdu.

Üstelik benzerlikler bununla kısıtlı değildi:

Makale, LaTeX isimli belge düzenleme sistemi ile yazılmıştı ve Szabo da kamuya açık yayınları için LaTeX kullanıyordu.

Elon Musk bir röportaj sırasında Satoshi Nakamoto’nun Nick Szabo olduğuna inandığını dile getirmiştir.

Satoshi Nakamoto Olduğu İddia Edilen Kişiler

• Hal Finney
• Dorian Prentice Satoshi Nakamoto
• Nick Szabo
• Craig Wright
• Vili Lehdonvirta
• Paul Le Roux
• Gavin Andresen
• Bram Cohen
• Dave Kleiman

Satoshi Nakamoto Kimdir? Serveti Ne Kadar? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu, 19 Eylül 2024 tarihinde düzenlenen toplantının ardından yeni faiz kararı hakkında açıklamalarda bulundu.

Peki Merkez Bankası’nın eylül ayı faiz kararı ne oldu ve politika faizi olarak da bilinen bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı değişti mi?

Merkez Bankası Eylül 2024 Faiz Kararı Ne Oldu?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu, 19 Eylül 2024 tarihinde düzenlenen toplantıda politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını %50 seviyesinde sabit tutma kararı aldı.

Toplantıda Osman Cevdet Akçay, Elif Haykır Hobikoğlu, Hatice Karahan, Fatma Özkul ve Başkan sıfatı ile Fatih Karahan hazır bulundu.

TCMB tarafından toplantının ardından yapılan resmi açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Para Politikası Kurulu (Kurul), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 50’de sabit tutulmasına karar vermiştir.

Temmuz ayında aylık enflasyonun ana eğilimi, önceki aya kıyasla sınırlı bir şekilde yükselirken ikinci çeyrek ortalamasının altında kalmıştır. Üçüncü çeyreğe ilişkin göstergeler yurt içi talebin yavaşlamaya devam ederek enflasyonist etkisinin azaldığına işaret etmektedir. Mal enflasyonu düşerken hizmet enflasyonundaki iyileşmenin gecikmeli olacağı değerlendirilmektedir. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri ve jeopolitik gelişmeler enflasyonist riskleri canlı tutmaktadır. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile uyumunun dezenflasyon süreci açısından göreli öneminin arttığını vurgulamıştır.

Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul, parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelemiştir. Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda ise para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları muhtemel gelişmeler göz önünde bulundurularak yakından izlenmektedir. Sterilizasyon araçları etkin şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir.

Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır.

Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.

Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içinde yayımlanacaktır.“

Merkez Bankası Geçmiş Faiz Kararları Listesi

Eylül 2024 Faiz Kararı Beklentisi Neydi?

Para Politikası Kurulu bir önceki toplantıda “Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir.” mesajını vermişti.

Piyasa, Eylül 2024 toplantısında politika faizinin %50 oranında sabit tutulacağı beklentisine sahipti.

FED Geçmiş Faiz Kararları Listesi

Federal Reserve System (FED), Mart 2022 tarihinde başladığı faiz artırımlarından önce en son faiz artırımı kararını Aralık 2018’de almıştı.

Mayıs 2022’de tek seferde 50 baz puan faiz artırımı kararı alan FED, 2000 yılından o zamana kadarki tek seferde en büyük faiz artışı kararına imza atmıştı. Haziran 2022’de alınan 75 baz puan faiz artırımı kararı ise 1994 yılından o zamana kadar alınan en büyük faiz artırımı kararı olmuştu.

FED, en son 26 Temmuz 2023 tarihinde faizi 25 baz puan daha artırarak 5,25 – 5,50 aralığına getirmişti ve 18 Eylül 2024 tarihinde düzenlenen son kurul toplantısında 50 baz puan indirime giderek uzun bir sürecin ardından gevşeme dönemini başlattı.

Merkez Bankası Faiz Kararı Belli Oldu (19.09.24) yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Bitcoin’in ortaya attığı merkeziyetsizlik sistemi aracılara ve merkezi otoritelere ihtiyaç duymadan varlık transferi yapılması, kişilerin para sahibi olması gibi konuları kapsamaktadır.

Bitcoin, blok zinciri ve P2P (peer to peer) teknolojileri ile birlikte çalışmaktadır. Sonraki dönemlerde Bitcoin’in altyapısı kullanılarak birçok kripto para projesi geliştirilmiştir.

Ethereum’un geliştirilmesi ile birlikte blok zinciri tabanında akıllı sözleşmeler kullanılabilir hale gelmiştir. Akıllı sözleşmelerin kullanımı ile blok zinciri üzerinde token üretimi, merkeziyetsiz uygulamalar ve projelerin tasarlanabilmesini mümkün kılmıştır.

Akıllı sözleşmelerin tasarlanabilmesi gibi işlevleri içerisinde barındıran blok zincirleri, kripto para sektöründe blok zinciri 2.0 olarak da anılmaktadır.

Böylece kripto paralar internet üzerinde birçok işleve sahip olmuş ve hemen her alanda kullanılabilecek hale gelmiştir.

Kripto Para Nedir?

Kripto para, değiş tokuş veya transfer amacıyla kullanılan dijital varlıklardır. Kripto paralar, kriptografik yöntemler ile şifrelenir ve kendilerini kriptografik yöntemler ile güvence altına alırlar. Kriptografik yöntemler sayesinde kripto paralar taklit edilemez ve sahte versiyonları basılamaz.

Kripto paralarla yapılan alım satım gibi işlemlerin hepsi kriptografik yöntemler ile güvenceye alınmasının yanında, blok zincirindeki bloklara kayıt edilir. Kripto para ile işlem yapan herhangi bir kullanıcı yaptığı işlemi blok zinciri üzerinde teyit edebilir.

Blok zinciri, dijital ortamdaki işlem verilerinin tarihsel sıraya göre kaydedildiği ve kayıt edilen işlemlerin bloklar halinde sıralandığı bir veri tabanıdır. Blok zincirindeki işlem blokları doğrulanır, sonrasında kayıt altına alınır. peer-to-peer ise eşten eşe anlamına gelen ve iki sunucu arasında doğrudan transfer yapılabilmesini mümkün kılan bir ağ protokolüdür.

Kripto paralar işlevleri dolayısıyla her ne kadar itibari paralara benziyor olsa da itibari paralar, merkezi otoriteler tarafından kontrol edilir. Kripto paralar ise merkezi otoritelere bağlı olmadan çalışır. Devlet kontrolünde olan dijital para ve kripto para arasındaki fark da itibari para ve kripto para arasındaki fark ile aynıdır.

Kripto Para Kullanım Alanları Neler?

• Değer Saklama
• Varlık Transferi
• Merkeziyetsiz Uygulamalar
• Dijital Sanat
• Yönetişim
• DeFi

Kripto paralar, finans alanından sanat alanına kadar birçok alanda kullanılabilmektedir. Kripto paralar dijital ortamda bulunan her işlevi yerine getirebilmektedir. Kısacası kripto paralar, dijital ortamda bulunan her alanda kullanılabilmektedir.

Kripto paraların işlevi, projelerden projelere değişkenlik göstermektedir.

Yatırım ve Değer Saklama

Kripto para projeleri kar amacı gütmeyen kuruluşlar, bazıları ise kar amacı güden kuruluşlar tarafından üretilmektedir. Proje kar amacı gütmeyen kuruluş dahi olsa projeye olan ilginin artması kripto para birimlerinin fiyatını etkilemektedir.

Ayrıca, bazı kripto paraların arzı proje geliştiricileri tarafından sınırlandırılmıştır.

Örneğin, Bitcoin’in arzı 21 milyon adet ile sınırlandırılmıştır. Böylece, bazı kripto paraları deflasyonist bir yapı ile desteklenmektedir.

Belirtilen sebeplerden ötürü, kripto paralar yatırım aracı olarak da kullanılmaktadır.

Kripto paraların sınırlı arza ya da deflasyonist yapıya sahip olması fiyatlarının her zaman yükselebileceği anlamına gelmemektedir. Bir kripto para projesine olan ilgi artış gösterdiği dönemde de yükseliş göstermeyebilir.

Kripto paraların fiyatı arz talep doğrultusunda değişmektedir. Yatırım yaparken araştırmanızı kişisel olarak yapmanız önerilmektedir.

Varlık Transferi

Kripto paralar, 3. taraflara gerek duyulmadan dijital varlık transferinin yapılabilmesini sağlamaktadır. Ayrıca, kripto paralar ile 7/24 varlık gönderimi yapılabilmektedir. Böylece, kripto paralar ile günün her saati, yurt içine ya da yurt dışına varlık transfer işlemleri gerçekleştirilebilmektedir.

Yine de kripto para transferi yapılırken, gönderilecek adresin doğru olması önem arz etmektedir. Kripto paraların yanlış adrese gönderilmesinin sonucunda kripto paralara bir daha erişilememektedir.

Merkeziyetsiz Uygulamalar (Dapps)

Merkeziyetsiz uygulamalar, birden çok sunucu üzerinde çalışan uygulamalardır. Tek bir sunucuya bağlı olarak çalışmadığı için merkeziyetsiz uygulamalar olarak adlandırılmaktadır.

Merkeziyetsiz uygulamaların finansal ekosistemini sağlamak için kripto para birimleri kullanılmaktadır ve birçok merkeziyetsiz uygulamanın kendilerine ait kripto para birimleri bulunmaktadır. Uygulamaya ait kripto paralar ödeme yöntemi, gelir elde etme, yönetime katılma gibi seçenekler sunmaktadır.

Kullanıcılar ise merkeziyetsiz uygulamalar içerisinde, kripto paralar aracılığı ile ödeme yapabilmektedir.

Dijital Sanat

Dijital sanat eserlerinin popülerleşmesinin ardından kripto paralar da dijital sanat alanında kullanılmaya başlanmıştır.

Kripto para sektöründe çoğunlukla dijital sanat eserleri NFT formatında oluşturulmaktadır.

NFT, dijital ortamda bulunan her varlığı, değiştirilemez ve benzersiz kılmak üzere tasarlanmış bir token türüdür. Kısacası dijital ortamda bulunan her varlık NFT formatında oluşturulabilir. Bu sayede kişiler dijital varlıklarının güvence altına alabilir.

Ayrıca, kripto paralar NFT’lerin alınıp satılmasında kullanılmaktadır.

Oyunlar

Kripto paralar oyun sektöründe ödeme aracı olarak kullanılabilmektedir. Bitcoin ortaya çıktığı ilk zamanlarda oyunlar için ödeme aracı olarak da kullanılmıştır. Sonraki dönemlerde akıllı sözleşmeler ile blok zinciri ile çalışan oyunlar geliştirilmiştir. Blok zinciri ile çalışan oyunlarda, kripto paralar oyun için finansal ekosistemi sağlamaktadır.

Yönetişim

Kripto paralar, merkeziyetsiz projelerin yönetişiminde de kullanılabilmektedir. Bazı merkeziyetsiz projelerin yönetimi projelerin sistemine bağlanan kullanıcılar tarafından sağlanmaktadır.

Kripto para sektöründe merkeziyetsiz yönetim toplulukları DAO olarak adlandırılmaktadır.

DAO terimi “Decentralized Autonomous Organization” kelimelerinin ilk harflerinden oluşmaktadır ve dilimize “Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon” olarak çevrilmektedir. DAO, bir amaç için bir araya gelen kişilerin oluşturduğu fakat kuralları ve işleyişinin bilgisayar programları ile yönetildiği merkeziyetsiz organizasyonlar için kullanılan bir terimdir.

DeFi

Merkeziyetsiz finans anlamına gelen DeFi, “Decentralized Finance” kelimelerinin birleşimi ile hayatımızda yer bulmuş bir terimdir ve merkeziyetsiz finans sistemlerini tanımlamak için kullanılmaktadır.

DeFi; yatırım, sigorta, bankacılık, kredi işlemleri gibi merkeziyetsiz ortamda faaliyet gösterebilecek bütün finansal sistemlerini kapsamaktadır.

DeFi herhangi bir merkeze bağlı olmayan finans sistemlerini tanımlamak için kullanılan bir terimdir ve internet ortamında bulunan herkese, eşit koşullarda finans hizmeti sağlanabilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır.

DeFi sistemlerindeki finansal ekosistem, kripto paralar ile sağlanmaktadır.

Sonuç

Bitcoin ortaya ilk çıktığında, kullanımı varlık transferi ve değer saklama işlevi ile sınırlıydı. Ardından Bitcoin’in kullanıldığı blok zinciri teknolojisi geliştirilmiş ve daha işlevsel hale getirilmiştir.

Blok zinciri teknolojilerinin geliştirilmesinin ardından kripto paranın kullanım alanı genişlemiş ve bütün dijital tabanlı projeler içerisinde finansal ekosistem oluşturulabilmesini sağlamıştır.

Günümüzde kripto paralar birçok sektörde kullanılabilmektedir. Gelecekte ortaya çıkarılacak teknolojiler kripto paraların kullanım oranını artıracağına yönelik bir düşünce de bulunmaktadır.

Kripto Paraların Kullanım Alanları Neler? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Yeni bir kripto para yatırımcısının karşılaşabileceği önemli terimlere yer verdiğimiz Yeni Başlayanlar için Kripto Para Nedir? isimli rehberimiz üzerinden blok zinciri, madencilik, stake, cüzdanlar ve çok daha fazlası hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Ayrıca Enucuzu.com’un Güncel En Ucuz Kripto Para Fiyatları sayfası üzerinden farklı kripto para borsalarının belirli bir paritedeki güncel fiyat farklılıklarını karşılaştırabilir ve işlemlerinizi en ucuz borsa üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

Altcoin Nedir?

Alternative Coin kelimelerinin kısaltmasından oluşan Altcoin, Bitcoin (BTC) dışındaki diğer tüm kripto para birimlerini tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

Bazı kullanıcılara göre altcoin tanımı hem Bitcoin (BTC) hem de Ethereum (ETH) dışındaki kripto para birimlerini kapsar çünkü çoğu kripto para Bitcoin veya Ethereum ağında çalışmaktadır ancak yaygın tanımın Bitcoin ile kısıtlı olduğu unutulmamalıdır.

Altcoin yalnızca coinleri değil, tokenları da kapsayan geniş ölçekli bir terimdir ve 2023 yılı itibarıyla 20.000’den fazla altcoin bulunmaktadır.

Altcoin Ne İşe Yarar?

Altcoinler tipik olarak rekabet ettikleri kripto para biriminin veya barındıkları blok zinciri ağının çeşitli sınırlandırmalarını geliştirmeyi hedefler.

2011 yılında kullanıma sunulan ve Bitcoin blok zincirinden çatallanarak üretilen Litecoin (LTC), yaygın olarak kullanılan ilk başarılı altcoin olarak kabul edilmektedir.

Bitcoin tarafından kullanılan SHA-256 PoW algoritması yerine parola tabanlı bir anahtar türetme fonksiyonu olan Scrypt PoW algoritmasını kullanan Litecoin, bu sayede daha az güç tüketen ve daha hızlı işlemlere imkan sunan bir alternatif olarak öne çıktı.

Bitcoin ağında blokların doğrulanması yaklaşık 10 dakika kadar sürerken, Litecoin için bu süre ¼ oranına denk gelen yaklaşık 2,5 dakika kadardır.

Bu ise Litecoin kullanıcıların ağ onayları için (Bitcoin’e kıyasla) çok daha az beklemesi gerektiği anlamına gelmektedir.

30 Temmuz 2015 tarihinde kullanıma sunulan Ethereum (ETH) bir başka altcoindir ve kendi blok zincirine sahiptir. Ethereum ile Bitcoin arasında da bazı önemli farklılıklar bulunmaktadır: Ethereum ağındaki işlemler de tipik olarak Bitcoin ağındaki işlemlere nazaran çok daha hızlı sürede onaylanır.

Ayrıca Ethereum blok zinciri üzerinde yürütülebilir kod içerirken Bitcoin ağındaki işlemlere eklenen veriler yalnızca not tutmak içindir.

Ethereum başlangıçta Bitcoin ile aynı konsensüs mekanizması olan Proof-of-Work (PoW) protokolünü kullanıyordu ancak 2022 yılının son aylarında daha verimli ve daha ölçeklenebilir bir mekanizma olan Proof-of-Stake (PoS) protokolüne geçiş yaptı.

Başlangıçta belirtmiş olduğumuz gibi çoğu altcoin, rekabet ettikleri kripto para biriminin veya barındıkları blok zinciri ağının çeşitli sınırlandırmalarını geliştirmeyi hedefler.

Yine de her altcoinin tam olarak aynı amaçlara hizmet etmediğini anlamak önemlidir. Örneğin Dogecoin (DOGE) gibi yalnızca mizahi amaçlarla oluşturulan bazı altcoinler de bulunmaktadır.

Litecoin (LTC) gibi bazı altcoinler ödeme odaklı çözümler sunarken, Tether (USDT) gibi bazı altcoinler stabilcoin olarak işlev görür. Bazı altcoinler belirli bir hizmet sağlamak için kullanılırken, diğerleri belirli bir finansal varlığa sabitlenmiş olabilir.

Altcoin Avantajları ve Dezavantajları Neler?

Altcoinler başka bir kripto para biriminin veya barındıkları blok zinciri ağının çeşitli sınırlandırmalarını geliştirmeyi hedefler.

Bu nedenle daha fazla fayda sunan Ethereum (ETH) gibi altcoinlerin hayatta kalma ve değerlenme şansı daha yüksektir.

Yatırımcılar, farklı ya da benzer amaçlara hizmet eden ve aralarında seçim yapabilecekleri binlerce altcoin arasında tercihte bulunma özgürlüğüne sahiptir.

Bununla birlikte altcoinlerin Bitcoin ile kıyaslandığında tipik olarak daha az popüler, daha düşük değerli ve daha az likit olduğu unutulmamalıdır.

Ayrıca zayıf denetim mekanizmaları nedeniyle bazı altcoinlerin dolandırıcılık amaçları ile kullanıldığını da unutmamak gerekir.

Bu nedenle yatırımcıların, özellikle de daha yeni ve daha az popüler olan altcoinlere yatırım yapmadan önce çok daha dikkatli davranması tavsiye edilir.

Yeni bir kripto para yatırımcısının karşılaşabileceği önemli terimlere yer verdiğimiz Yeni Başlayanlar için Kripto Para Nedir? isimli rehberimiz üzerinden blok zinciri, madencilik, stake, cüzdanlar ve çok daha fazlası hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Altcoin Nedir? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Enucuzu.com’un Vadeli Mevduat Faizi Hesaplama Aracı ile farklı bankaların teklif ettikleri faiz oranlarını tek tıklama ile karşılaştırabilir, en ideal teklifi saniyeler içinde bulabilirsiniz.

Mevduat, faiz getirisi sağlamak ve / veya varlık biriktirmek ve saklamak amacıyla sahip olunan belirli miktardaki paranın ya da emtianın belirli bir vade süresi boyunca banka veya finans kurumlarında tutulmasıdır. Yatırımcılar, mevduat getirisi sağlamak için bankalar ya da finans kurumları üzerinden mevduat hesabı açmalıdır.

Mevduat Faiz Oranı Neye Göre Belirlenir?

Bankaların mevduat faizi oranlarını belirlerken kullandıkları birden fazla faktör bulunmaktadır ancak piyasa tabanlı faktörler çoğu zaman faiz oranlarına en çok etki eden bölümdür.

Bu faktörlere politika faizi, borçlanma maliyetleri, mevcut enflasyon oranı, beklenen enflasyon oranı, uygulanmakta olan para politikaları, kredi talebi, bankaların risk iştahı ve diğer faktörler örnek olarak gösterilebilir.

Örneğin TCMB politika faizini arttırdığında bankaların uygulamakta olduğu mevduat faizi oranları da artma eğilimi gösterir veya mevcut enflasyon oranı ya da beklenen enflasyon oranı arttığında mevduat faiz oranlarının da artması beklenir.

Bankalar, mevduatlardan topladıkları birikimleri diğer müşterilere kredi vererek çalıştıklarından kredi talebinin düşük olması gibi nedenler ise mevduat faizi oranlarının düşmesine neden olabilir.

Bununla birlikte piyasa koşullarının her zaman çok sayıda değişkene bağlı olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle yukarıdaki örneklerimiz de dahil olmak üzere mevduat faizinin diğer piyasa bileşenleri ile arasındaki ilişki her zaman doğrusal olmayabilir.

Ancak bankaların genel mevduat faizi aralıklarının büyük oranda çok çeşitli piyasa koşulları tarafından belirlendiği belirtilebilir.

Bankalar, mevduat faizi aralıklarını piyasa koşullarına göre belirlese de bu aralıklarda hangi müşterilere ne kadar faiz oranı sunulacağı genellikle mevduatın büyüklüğüne ve vadesine bağlıdır.

Çoğu zaman mevduatınız için ayıracağınız birikim ne kadar fazla ise ya da mevduatınızı ne kadar uzun bir süre boyunca bankada tutmaya istekli iseniz elde edeceğiniz faiz oranı da o kadar yüksek olacaktır.

Bu bakımdan 50.000 TL, 500.000 TL ve 2.000.000 TL birikime sahip olan üç farklı müşteriden en fazla birikime sahip olanın (2.000.000 TL) diğerlerinden daha fazla faiz oranı teklif alması muhtemeldir.

Ayrıca her biri 100.000 TL birikime sahip olan ancak biri 1 diğeri 3 ve sonuncusu 12 aylık vade düşünen üç farklı müşteriden en uzun vade tercih edenin (12 Ay) diğerlerinden daha fazla faiz oranı teklif alması muhtemeldir.

Elbette bankaların çeşitli kampanya dönemlerinde bu kurallar tam anlamı ile gerçeği yansıtmayabilir ve zaman zaman daha kısa vadelere ya da daha küçük birikimlere diğerlerinden daha yüksek faiz oranları teklif edilebilir.

Stopaj Oranı, direkt olarak faiz oranı üzerinde etkili olmasa da yatırımcının vade sonunda elde edeceği net getirinin hesaplanmasında etkilidir.

Dönem sonu brüt getirisi 10.000 TL olan bir yatırımcı, stopaj oranları %5 olduğunda 9.500 TL ya da %10 olduğunda 9.000 TL net getiri elde edecektir.

Stopaj, resmi düzenleme kurumları tarafından belirlenir ve sıklıkla mevduat hesabını açmış olduğunuz para birimine ve vade süresine bağlı olarak değişiklik gösterir.

En Yüksek Mevduat Faiz Oranları Nasıl Bulunur?

Birikiminizi vadeli mevduat hesabında değerlendirmek istediğinizde mevduat faiz oranları yukarıda ele aldığımız faktörlere bağlı olarak şekillenir ancak aynı koşullar için farklı bankalar, size farklı faiz oranları teklif edebilir.

Bu durumda farklı bankaları teker teker karşılaştırmanız gerekecektir ancak temel faiz oranları hakkında bilgi sahibi olmak için onlarca farklı bankanın internet sitesini tek tek ziyaret etmek yerine Enucuzu.com’un Mevduat Faizi Hesaplama Aracı’nı kullanabilirsiniz.

Enucuzu.com’u ziyaret ettikten sonra yapmanız gereken tek şey birikiminizin tutarını ve vade tercihinizi seçip Hesapla butonuna basmak olacaktır.

Mevduat Faiz Oranı Neye Göre Belirlenir? yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.

Ücretsiz Kripto Para Kazanma Yolları Neler?

• Kripto Para Platformlarının Kayıt Kampanyaları
• Airdrop
• Learn-to-Earn (L2E)
• Play-to-Earn (P2E)
• Madencilik

Yatırımcılar, bu listede yer alan çeşitli yöntemleri kullanarak ücretsiz kripto para fırsatlarından yararlanabilir ve portföylerini çeşitlendirerek gelir elde edebilirler.

1- Kripto Para Platformlarının Kayıt Kampanyaları

Bazı kripto para platformları yeni kayıt olan ve hesabını doğrulayan kullanıcılara belirli miktarda kripto para hediye etmektedir.

Her bir kripto para platformunun sunduğu kampanyalar dönemsel olarak değişiklik gösterdiğinden bu tür fırsatları takip etmek ücretsiz kripto para kazanmanıza yardımcı olabilir.

Ayrıca bazı kripto para platformları belirli miktarda işlem yapan kullanıcılara kayıt ödülünün yanı sıra ikincil bir ödül seçeneği de sunabilir.

Bu tür gelişmelerden haberdar olabilmek için kripto para platformlarının sosyal medya hesaplarını takip edebilir ve e-posta bültenlerine abone olabilirsiniz.

2- Airdrop

Yatırımcılar arasındaki en popüler yöntemlerden birisi olan Airdrop, çoğunlukla yeni kripto para projelerinin tanınırlığını artırmak adına düzenlenen ve belirli kriterleri karşılayan kullanıcılara sunulan coin ya da token hediyesidir.

Airdrop fırsatlarından faydalanabilmek için gerekli koşullar ve bunun karşılığında sunulan ödül her bir proje için farklılık gösterir.

Bunlar; katılımcının kripto para cüzdanında belirli miktarda kripto para barındırması, sosyal medya hesabında yeni kripto para projesinin paylaşımını yapması ya da proje ekibinden birisi ile bağlantı kurması gibi koşullar olabilir.

Bunun karşılığında projenin pazarlama ekibi tarafından belirlenen miktarda ücretsiz kripto para birimine sahip olursunuz.

Airdrop ile sunulan ödüller çoğunlukla bu yeni projenin yerel kripto para birimi cinsindendir ancak bu projelerin bir kısmı yeterli başarı seviyesine ulaşamadığı için elde ettiğiniz getiri nispeten düşük ya da önemsiz kalabilir. Bu nedenle daha tanınır ve güvenilir geliştiriciler tarafından düzenlenen kampanyalara katılmak isteyebilirsiniz.

3- Learn-to-Earn (L2E)

Öğrenerek Kazan anlamına gelen Learn to Earn, çoğunlukla blok zinciri tabanlı projeler tarafından düzenlenen ve belirli konuları inceleyerek bu konular hakkında hazırlanan sorulara doğru yanıt veren kullanıcılara ödül token veren bir tür pazarlama kampanyasıdır.

Markalar bunu çoğunlukla hem blok zinciri tabanlı projelere yönelik ilgiyi artırmak hem de yeni kullanıcı çekmek için düzenlemektedir.

Çoğu Learn-to-Earn içeriğinin basit olacak şekilde kurgulandığını vurgulamak doğru olacaktır. Bu da eğitim içerikleri üzerine çok fazla emek harcamamanız gerektiği anlamına gelir.

L2E sunan çok sayıda platform olduğu için tüm bu platformlara göz atabilir ve her birinden ayrı ayrı ödül kazanma şansını elde edebilirsiniz.

4- Play-to-Earn (P2E)

Play-to-Earn (Oynayarak Kazan), kullanıcıların bir video oyunundaki görevleri yerine getirerek gerçek dünyada değeri olan oyun içi nesnelerle ödüllendirildikleri oyunlardır.

Axie Infinity, Decentraland ve The Sandbox gibi oyunlar Play-to-Earn (P2E) sistemini barındıran oyunlara örnek olarak gösterilebilir.

Kullanıcıların yalnızca oyun oynayarak kripto para kazanabilecekleri bu sistem pek çok kişi için dikkat çekici bir gelir yöntemi olmaya devam ediyor.

Bazı Play-to-Earn (P2E) oyunları başlamadan önce çeşitli dijital varlıkların satın alınmasını gerektirebilir. Dolayısı ile bu tür bir oyuna başlamadan önce gerekli olan araştırmaları yapmanızı tavsiye ederiz.

Bir oyunun başlangıç maliyetleri büyük ancak ödülleri küçük ise bu durum, başlangıç ödemenizin bir kısmını veya tamamını kaybetmenizle sonuçlanabilir.

5- Madencilik

Kullanıcılar sahip oldukları çeşitli donanımları kullanarak Proof-of-Work (PoW) protokolü ile çalışan bir blok zinciri ağında madencilik yapabilirler.

Madenciler, madencilik için kullanılan donanımların hesaplama gücünden yararlanarak blok zinciri ağındaki işlemlerin onaylanmasına katkıda bulunur ve bu katkılarından ötürü ilgili blok zincirinin yerel kripto para birimi ile ödüllendirilir.

Bu pratikte harika bir seçenek gibi gözükse de madenciliğin rekabet unsuru yüksek bir protokol olduğu unutulmamalıdır.

Bu nedenle madenciliğe başlamadan önce donanım için yapacağınız harcamalar, amortisman, bakım giderleri, enerji maliyeti ve ayırmanız gereken zaman dikkatli bir şekilde analiz edilmeli; elde edeceğiniz gelirin bunları karşılayıp karşılamadığı dikkatli bir şekilde incelenmelidir.

Ayrıca bu planın geleceğe dönük olarak yapılması da önemlidir çünkü Bitcoin $60.000 iken elde edeceğiniz gelir tüm bu giderleri karşılamak için yeterli gibi gözükse de, olası bir düşüşte elde edeceğiniz getiri giderlerinizi karşılamakta yetersiz kalabilir.

Sonuç

Günümüzde blok zinciri tabanlı projeler giderek daha yaygın hâle gelirken, bu alanı çevreleyen kazanç fırsatları da gün geçtikçe artıyor.

Bu listede yer alan herhangi bir yöntemi kullanmadan önce konu hakkında gerekli araştırmaları yaptığınızdan emin olun.

Çoğu siber suçlu kullanıcıları dolandırmak için ücretsiz kripto para vaat ettiği için bir kişi ya da kurum gerçek olamayacak kadar iyi bir vaatte bulunuyorsa bunu dikkatli bir şekilde incelemenizi tavsiye ederiz. Ayrıca Kripto Para ile Pasif Gelir Elde Etme Yöntemleri isimli içeriğimize de göz atmayı ihmal etmeyin.

Ücretsiz Kripto Para Kazanma Yolları yazısı ilk önce Enucuzu Blog üzerinde ortaya çıktı.