![\"Uzaydan](\"https:\/\/www.enucuzu.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uzaydan-gorulebilen-yapilar-hangileri-1.webp\")
<\/p>\nBug\u00fcne dek \u00c7in Seddi ve Keops Piramidi gibi baz\u0131 heybetli yap\u0131lar\u0131n uzaydan bile g\u00f6r\u00fclebilece\u011fine y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli s\u00f6ylemlerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Esas\u0131nda insanlar taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f olan baz\u0131 yap\u0131lar\u0131 uzaydan bakarak ay\u0131rt etmek ger\u00e7ekten de m\u00fcmk\u00fcn olabilir ancak bu tan\u0131m\u0131 yaparken kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u0131n\u0131rlar, bunu tam olarak nas\u0131l yapabilece\u011finizi ve sonucunda tam olarak neleri g\u00f6rebilece\u011finizi do\u011frudan etkiler.<\/p>\n
Peki ama uzaydan g\u00f6r\u00fclebilen yap\u0131lar hangileri ve \u00c7in Seddi ya da Keops Piramidi benzeri baz\u0131 devasa yap\u0131lar\u0131 uzaydan bakarak ay\u0131rt etmek ger\u00e7ekten de m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n
<\/p>\n
Bir nesnenin belirli bir uzakl\u0131kta ne kadar g\u00f6r\u00fclebilir olaca\u011f\u0131 genellikle onun boyutuna, parlakl\u0131\u011f\u0131na, atmosferik ko\u015fullara, kullan\u0131lan ara\u00e7lara ve elbette g\u00f6zlemcinin konumuna ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenir.<\/p>\n
Bu nedenle bir yap\u0131n\u0131n uzaydan g\u00f6r\u00fclebilip g\u00f6r\u00fclemedi\u011fini tart\u0131\u015fmadan \u00f6nce buna hangi tan\u0131mlar alt\u0131nda karar verece\u011fimizi anlamak \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Evrenin nihai b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yeterince uzakla\u015fman\u0131z durumunda b\u0131rak\u0131n D\u00fcnya \u00fczerindeki herhangi bir yap\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebilmesini, D\u00fcnya’n\u0131n ve hatta i\u00e7inde bulundu\u011fumuz G\u00fcne\u015f sisteminin bile ay\u0131rt edilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
O halde D\u00fcnya’n\u0131n y\u00fczeyindeki herhangi bir yap\u0131n\u0131n uzaydan g\u00f6r\u00fclebilip g\u00f6r\u00fclemedi\u011finden bahsederken muhtemelen \u00e7o\u011fu durumda\u00a0uzay\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 olarak da bilinen Karman s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 (~ 100 km) kastetti\u011fimizi varsayabiliriz.<\/p>\n
Ayr\u0131ca bir yap\u0131n\u0131n uzaydan g\u00f6r\u00fclebilip g\u00f6r\u00fclemedi\u011fini tart\u0131\u015fanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda \u00e7\u0131plak g\u00f6zle yap\u0131lan g\u00f6zlemlere referans verdi\u011fini varsaymak da g\u00fcvenli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir insan\u0131n g\u00f6z\u00fc yakla\u015f\u0131k 280 mikroradyan (\u03bcrad) yani yakla\u015f\u0131k 0,016\u00b0 veya 1 yay dakikas\u0131 a\u00e7\u0131sal \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahiptir. Bildi\u011fimiz bir di\u011fer ger\u00e7ek Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu’nun D\u00fcnya’n\u0131n y\u00fczeyinden ortalamada 400 kilometre yukar\u0131da oldu\u011fudur.<\/p>\n
Bu durumda temel trigonometrik ili\u015fkiler kullan\u0131larak Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu’nda bulunan ve g\u00f6rme yetene\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tamamen sa\u011fl\u0131kl\u0131 (20\/20) bir astronotun belirli bir yap\u0131y\u0131 ay\u0131rt edebilmesi i\u00e7in o yap\u0131n\u0131n en az 112 metre b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahip olmas\u0131 gerekti\u011fi hesaplanabilir.<\/p>\n
Bu de\u011fer mutlak s\u0131n\u0131r\u0131 belirledi\u011finden 100 metre b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki daha k\u0131sa yap\u0131lar ba\u015fka herhangi bir atmosferik ko\u015fulun etkisi hari\u00e7 tutuldu\u011funda g\u00f6z muayenesinin okuma testindeki okunamayan k\u00fc\u00e7\u00fck lekeler gibi g\u00f6r\u00fcnecektir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca atmosferik ko\u015fullar ve di\u011fer etkenler belirlenen s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fcst\u00fcnde olsalar da belirli yap\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<\/p>\n
![\"Uzaydan](\"https:\/\/www.enucuzu.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uzaydan-gorulebilen-yapilar-hangileri-2.webp\")
<\/p>\n
O halde nihai durumda sorumuzu \u015fu \u015fekilde g\u00fcncelleyebiliriz: D\u00fcnya’n\u0131n y\u00fczeyinden yakla\u015f\u0131k 100 km yukar\u0131da, uzay\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda yani Karman s\u0131n\u0131r\u0131nda olan tamamen sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir astronot, ideal bir konumda ve hava ko\u015fulunda, \u00e7\u0131plak g\u00f6zle, yani herhangi bir teleskop ya da yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 kullanmadan D\u00fcnya’n\u0131n y\u00fczeyine bakt\u0131\u011f\u0131nda insan yap\u0131m\u0131 \u00e7e\u015fitli yap\u0131lar\u0131 g\u00f6rebilir ya da ay\u0131rt edebilir mi?<\/em><\/p>\n Bu sorunun yan\u0131t\u0131 k\u0131smen evet ve k\u0131smen hay\u0131r.<\/p>\n Bir astronot, D\u00fcnya’n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde iken herhangi bir teleskop ya da yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 kullanmasa bile insan yap\u0131m\u0131 baz\u0131 yap\u0131lar\u0131, \u00f6rne\u011fin baz\u0131 barajlar\u0131, yollar\u0131 ve bir b\u00fct\u00fcn olarak \u015fehirleri \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6rebilir.<\/p>\n Ancak bilinenin aksine \u00c7in Seddi’nin ya da Keops Piramidi’nin \u00e7\u0131plak g\u00f6zle, herhangi bir yak\u0131nla\u015ft\u0131rma deste\u011fi olmadan g\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta bir t\u00fcr yak\u0131nla\u015ft\u0131rma deste\u011finin oldu\u011fu senaryolarda bile bu iki yap\u0131n\u0131n g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilmesi yaln\u0131zca m\u00fckemmel konuma ve hava ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n D\u00fcnya’n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinden D\u00fcnya’n\u0131n y\u00fczeyine do\u011fru bakan birisinin belirli yap\u0131lar\u0131 g\u00f6rebilmesi i\u00e7in bu yap\u0131n\u0131n bundan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin Utah’taki Bingham Kanyon A\u00e7\u0131k Ocak Madeni, d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck insan yap\u0131m\u0131 kaz\u0131 ve en derin a\u00e7\u0131k ocak madenidir ve NASA taraf\u0131ndan bildirilene g\u00f6re Karman s\u0131n\u0131r\u0131ndan rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n \u015eimdiye dek in\u015fa edilmi\u015f en pahal\u0131 ve en b\u00fcy\u00fck miktarda enerji \u00fcreten tesis olan \u00c7in’deki Three Gorges Baraj\u0131 da Karman s\u0131n\u0131r\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilir niteliktedir.<\/p>\n Three Gorges Baraj\u0131, 185 metreden fazla y\u00fcksekli\u011fe ve 2.000 metreden fazla uzunlu\u011fa sahiptir.<\/p>\n \u00c7in Seddi’nin uzunlu\u011fu (21.196 km) bundan \u00e7ok daha fazla olsa da y\u00fcksekli\u011fi (8 metre) bundan \u00e7ok daha azd\u0131r. Bu, \u00c7in Seddi’nin ortalama olarak 3 katl\u0131 bir bina ile benzer y\u00fcksekliklere sahip oldu\u011fu, hatta ondan daha k\u0131sa oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.<\/p>\n Keops Piramidi’nin ise hem uzunlu\u011fu (230 metre) hem de y\u00fcksekli\u011fi (139 metre) bundan daha azd\u0131r. Bu da nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck bir alanda konumlanmas\u0131 ve sahip oldu\u011fu renklerin zeminden ayr\u0131\u015fmamas\u0131 nedeni ile onu \u00e7\u0131plak g\u00f6zle ay\u0131rt edilebilir k\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\n Yani \u00c7in Seddi ve Keops Piramidi bizim \u00f6l\u00e7e\u011fimizde ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck yap\u0131lar olsalar da yeterince uzaktan D\u00fcnya’n\u0131n y\u00fczeyine bakan birisi i\u00e7in olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr denebilir.<\/p>\n NASA, belirli ko\u015fullar\u0131 kar\u015f\u0131layan yollar\u0131n da y\u00f6r\u00fcngeden \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini belirtiyor ancak bu genellikle \u00e7\u00f6l zemininde farkl\u0131la\u015fan renklere sahip olan yollar\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n Elbette kalabal\u0131k \u015fehirler de \u00e7ok say\u0131da \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc geceleri ay\u0131rt edilebilir olacakt\u0131r ancak bu binalar\u0131n g\u00f6rebilece\u011fi anlam\u0131na gelmemelidir.<\/p>\nUzaydan G\u00f6r\u00fclebilen Yap\u0131lar Hangileri?<\/h2>\n
![\"\u00c7in](\"https:\/\/www.enucuzu.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uzaydan-gorulebilen-yapilar-hangileri-3.webp\")
<\/p>\n